Een brand bij een pelletkachel ontstaat zelden in de kachel zelf. Meestal begint het in het rookkanaal, waar roet en condens zich ophopen, of bij een slechte aansluiting op de schoorsteen. Een schoorsteenbrand herken je aan een bulderend geluid, vonken of rook boven de schoorsteen en een rookkanaal dat plotseling extreem heet wordt. Dan bel je direct 112. Blussen doe je niet zelf.

Hoe ontstaat een schoorsteenbrand bij een pelletkachel?

Pellets verbranden schoner dan blokhout, maar volledig schoon is het nooit. Bij onvolledige verbranding slaan roet en vliegas neer op de wand van het rookkanaal, en bij een lage rookgastemperatuur komt er condens bij waardoor die laag plakkerig wordt. Raakt die afzetting oververhit, bijvoorbeeld door een kachel die lang op hoge stand brandt of door een stootje met een te hoge rookgastemperatuur, dan vat het roet vlam. Het kanaal werkt dan als een schoorsteen met een brandende laag erin.

Wat het risico vergroot is makkelijk op te sommen:

• een rookkanaal dat te lang niet is geveegd of gereinigd;
• een slecht afgestelde kachel met een rokerige, oranje vlam in plaats van een heldere geel-witte vlam;
• te weinig trek, waardoor rook blijft hangen en afzet toeneemt;
• pellets van wisselende of matige kwaliteit die meer as en roet geven.

Schoorsteenbrand herkennen: de signalen

Het geluid is meestal het eerste teken: een zware, bulderende of trillende ruis in het kanaal, vergelijkbaar met een vliegtuig dat laag overvliegt. Daarbij zie je vonken of dikke zwarte rook uit de schoorsteen komen en voel je de wand van het kanaal of de rookgasbuis in huis opvallend heet worden. Bij een kleine, snel uitdovende roetbrand merk je soms alleen een brandlucht en wat roetvlokken.

Twijfel je, dan is er maar één regel: behandel het als een echte brand. De kachel zet je uit, de toevoer van pellets stop je en je haalt brandbare spullen weg bij het kanaal. Meer dan dat doe je niet voordat de brandweer er is.

Wat te doen bij een schoorsteenbrand

Het draait om snel en rustig handelen, zonder de brand zelf te willen bestrijden. Water in een heet rookkanaal is gevaarlijk: het verdampt explosief en kan het kanaal scheuren, waardoor de brand zich naar het dak of de constructie verspreidt.

1. Bel 112 en meld een schoorsteenbrand.
2. Zet de kachel uit en trek de stekker eruit als dat veilig kan.
3. Sluit ramen en deuren bij de kachel om zuurstoftoevoer te beperken, en haal mensen en huisdieren uit huis.
4. Verwijder losse brandbare spullen uit de buurt van het rookkanaal.
5. Blijf van het kanaal af en wacht op de brandweer.

Na de brand mag je de kachel pas weer aanzetten als het volledige rookkanaal is geïnspecteerd. Scheurtjes, losgeraakte verbindingen of verkleurde delen zie je niet altijd, en een beschadigd kanaal geeft bij de volgende stookbeurt rook of vlammen door naar je woning.

Schoorsteenbrand voorkomen: rookkanaal, trek en afstelling

Voorkomen begint bij het rookkanaal. Volgens het forum moet een pelletkachel aangesloten zijn op een kanaal dat minimaal 12 pascal trek creëert, wat neerkomt op ongeveer 5 meter rookkanaal, bij bungalows kan het iets lager. Te weinig trek geeft onvolledige verbranding en dus meer roet, dus een kanaal dat te kort of te krom is, is een brandrisico dat je niet wegpoetst met extra schoonmaken. Hoe vaak en hoe je het kanaal reinigt, lees je in het artikel over rookkanaal reinigen.

Daarnaast loont een goed afgestelde brander. De gids op het forum adviseert te beginnen met fabrieksstand en een volledig schone kachel, een of twee zakken van hetzelfde merk te branden en rookgastemperatuur, vlambeeld en glasvervuiling per stand te noteren, waarbij je de toevoer in kleine stappen aanpast. Zwart roet op het glas is een waarschuwing dat de verbranding niet klopt, en die laat je niet doorlopen tot het seizoen om is. Meer over het schoonmaken van de kachel zelf vind je bij pelletkachel schoonmaken in 7 stappen.

Installatie, verzekering en onderhoud

Zelf knutselen aan de rookgasafvoer is een van de snelste manieren om je dekking kwijt te raken. Volgens de site vervalt de garantie in veel gevallen en loop je het risico dat je verzekering niet uitkeert bij brand als rookgasafvoer en inbedrijfstelling niet door een erkende installateur zijn gedaan. Het stappenplan op het forum adviseert daarom minimaal drie offertes bij gecertificeerde installateurs. Meer over wat dat kost en hoe het gaat staat bij pelletkachel installeren.

Jaarlijks onderhoud is geen luxe maar brandpreventie. Een dealerbron noemt voor onderhoud ongeveer €175 tot €250 per jaar, binnen een totale jaarkost van ongeveer €445 tot €1.275 afhankelijk van gebruik. Reken dat met je eigen verbruik door, want het is een indicatie. Voor een overzicht per merk kun je kijken naar de kosten van een servicebeurt.

Heb je vragen over jouw opstelling of een kachel die rokerig brandt, zoek dan in de rubriek Pelletkachel (779 onderwerpen en 4.649 berichten) naar vergelijkbare gevallen. Ervaringen van andere gebruikers zijn geen vervanging voor een inspectie door een vakman, maar helpen je wel om gerichter te vragen.

Veelgestelde vragen

Kan een pelletkachel een schoorsteenbrand veroorzaken?

Indirect wel. De kachel zelf is zelden de brandhaard, maar een slecht afgestelde brander, te weinig trek of een niet gereinigd rookkanaal zorgen voor roet dat kan ontbranden.

Hoe vaak moet ik het rookkanaal laten reinigen?

Dat hangt af van gebruik, kanaallengte en pelletkwaliteit. Laat het minstens één keer per jaar controleren en reinigen, en vaker als je veel stookt of roet op het glas ziet.

Mag ik zelf blussen bij een schoorsteenbrand?

Nee. Bel 112, zet de kachel uit, haal mensen en dieren uit huis en laat het blussen aan de brandweer. Water in een heet kanaal kan het kanaal doen scheuren.